Search Contact Us Bookmark this page Admin
Sắc đẹp & Phong cáchUng thư và Phòng ngừaLối sống lành mạnhSức khỏe tinh thần và stressGiới tính Nam/NữChủ đề nóng bỏng
SiteMaps 탐색 건너뛰기 링크Hidoc Home > Sức khỏe tinh thần và stress > Tâm thần học (0-18)
Tâm thần học (0-18)
Thiếu tập trung/ Quá hiếu động
[2007-09-18 09:26] (539)

Đặc điểm chung

 

Thiếu tập trung và quá hiếu động (ADHD) là một căn bệnh thường gặp ở các bé trong độ tuổi mẫu giáo hoặc những bé trong độ tuổi đi học. Theo thống kê, có khoảng 3-20% trẻ em mắc bệnh này. ADHD thường thấy phổ biến ở các bé nam hơn so với bé nữ, tỉ lệ mắc bệnh ở bé trai chiếm từ 3-9 lần so với bé gái và những biểu hiện này thường bắt đầu ngay từ khi còn nhỏ. Bé ngủ không sâu và thường giật mình thức giậy bởi những tiếng động nhỏ và rất biếng ăn. Bé không bao giờ chịu ngồi yên khi vuốt ve, làm cho cha mẹ thêm vất vả. Một khi bé bắt đầu đi chập chững, bé thường dễ ngã vì bé bước quá hấp tấp và hối hả. Bé không thể chơi với bạn bè cùng trang lứa. Khi bé lớn lên, bé hay phá rối trò chơi của các bạn và muốn họ chơi theo ý mình. Hành vì này gây rối cho lớp học và luôn được thầy cô giám sát chặt chẽ. Khi trẻ bước vào tiểu học, những hành vi này còn tồi tệ hơn, thậm chí trẻ đi quanh lớp trong khi giáo viên đang giảng bài. Mặc dù, càng lớn, hành vi của trẻ sẽ giảm bớt nhưng đối với một số trường hợp, những hành vi này vẫn kéo dài cho đến tuổi thành niên và thậm chí kéo dài đến tuổi trưởng thành. Khái niệm về căn bệnh thiếu tập trung và quá hiếu động có thể phân thành hai phần sau. Phần thứ nhất tập trung vào nguyên nhân gây bệnh, phần thứ hai tập trung vào hành vi cư xử. Vì hiện nay, nguyên nhân gây bệnh vẫn chưa được xác minh rõ ràng, việc chẩn đoán và phân loại bệnh được đánh giá dựa trên hành vi cư xử của trẻ. Chúng tôi sẽ giải thích trong phần chẩn đoán bệnh, nếu trẻ không chú ý, và có những hành vi gây rối, hành vi bốc đồng, điều này chứng tỏ trẻ đã mắc bệnh thiếu tập trung và quá hiếu động.

 

Từ đồng nghĩa

 

Thiếu tập trung và quá hiếu động (ADHD) còn có tên là: thiếu tập trung - chứng tăng động, thiếu tập trung - chứng hiếu động, thiếu quan tâm – chứng năng động, chứng háu động, bệnh bốc đồng ở trẻ em.

 

Định nghĩa

 

Người ta cho biết có khoảng 3-5% trẻ em trong độ tuổi đi học mắc bệnh này. Nói chung, tỉ lệ mắc bệnh ở bé trai tăng từ 3-5 lần so với bé gái. Giữa bé trai và bé gái có những biểu hiện khác nhau, và việc chẩn đoán bệnh ở bé gái thường khó hơn bởi vì tính tình bé gái thường thay đổi thất thường hoặc chậm phát triển về ngôn ngữ. Ở Hàn Quốc, trẻ em mẫu giáo mắc bệnh này chiếm 2%, và số học sinh tiểu học từ lớp 4 đến lớp 6 chiếm 4-5%. Bệnh ADHD thường đi song song với rối loạn tâm thần kể cả hành vi gây rối, quá lo lắng, mắc bệnh trầm cảm, gặp khó khăn trong việc học. Thiếu tập trung, hành vi gây rối và bốc đồng là những nét đặc trưng chính của bệnh ADHD.

 

Triệu chứng

 

1. Trẻ mới sinh hoặc trẻ đang chập chững đi có biểu hiện khác với lúc trẻ còn trong lòng mẹ. Một người mẹ có con mắc bệnh ADHD chia sẻ, khi còn trong bụng cháu bé rất năng động và giẫy giụa liên tục. Sau khi sinh ra, cháu không ngồi yên một chỗ và thường phản ứng kịch liệt về những sự việc nhỏ nhoi. Cháu ngủ thất thường, khó ngủ và dễ dàng giật mình thức giấc. Biếng ăn, ăn uống thất thường, dễ khóc khi ăn, vật gì cũng cho vào miệng. Cháu ít cười so với những trẻ khác và thường biểu hiện cảm giác khó chịu khi người khác ôm. Chậm biết nói. Chứng hiếu động bắt đầu biểu hiện khi trẻ bước vào tuổi chập chững đi. Trẻ bắt đầu chạy nhảy khắp nơi và rất dễ ngã hoặc bị đau đớn. Người ta bắt đầu quan sát hành vi ứng xử của trẻ mắc bệnh ADHD với những trẻ khác ở giai đoạn này.  

 

2. Trước tuổi đi học, trẻ luôn bận rộn, lúc nào cũng cử động chân tay, không thể tập trung vào một việc gì và dễ dàng bị chia tâm bởi những việc xảy ra bên ngoài. Trẻ không chịu lắng nghe người khác và không làm theo sự chỉ dẫn của người khác. Thái độ hung dữ và bốc đồng biểu hiện dựa trên mối quan hệ của trẻ với bạn cùng trang lứa và trẻ thường xuyên thích cô lập bởi vì tính cách trẻ quá hung hăng. Trẻ không thích chơi một mình và luôn thích tham gia với bạn. Khen ngơi và sửa phạt không để lại tác dụng và hành vi bướng bỉnh cứ lập đi lập lại.

 

3. Ở độ tuổi đến trường, đây là thời điểm giúp trẻ phát triển một vài kỹ năng cơ bản. Ví dụ, trẻ học cách chơi trong nhóm và tuân theo nội quy nhà trường. Trong lớp, trẻ phải ngồi thẳng, dựa lưng vào nghế và phải tập trung chú ý mà không để cho giáo viên nhắc nhở. Tương tự, trẻ cũng phát triển khả năng trí tuệ, nhận thức, rèn luyện để có thể theo kịp bài học. Tuy nhiên trong giai đoạn này, hành vi của trẻ mắc bệnh ADHD thể hiện một cách rõ ràng và đối với trẻ mắc bệnh, những kỹ năng cơ bản đề cập ở trên rất khó thực hiện. Trẻ không sợ những lời cảnh báo của giáo viên và tiếp tục chọc phá những học sinh khác và thậm chí cả lớp. Việc học hành cũng trở nên khó khăn và trẻ không biết rằng mình phải làm bài tập về nhà vì trẻ thiếu chú ý cũng và không thể tập trung. Thái độ bốc đồng có thể hiện rất rõ ở giai đoạn này và trẻ không làm theo sự hướng dẫn của thầy cô hoặc có những hành động mau lẹ thiếu suy nghĩ. Trong một nhóm chơi, trẻ không thích giữ luật chơi và thích chọc ghẹo những trẻ khác. Lúc nào trẻ cũng bận rộn về một việc không đâu vào đâu và lúc nào cũng cần có sự giám sát chặt chẽ của người lớn. Chính vì thế, ở độ tuổi đến trường, có nhiều vấn đề nảy sinh, nhất là trong việc học hành.

 

4. Ở độ tuổi thanh thiếu niên, mặc dù triệu chứng của bệnh ADHD đã phát triển ở tuổi thanh thiếu niên, nhưng mối liên hệ với người khác vẫn còn gặp nhiều khó khăn, học hành sa sút vì họ thiếu tập trung, đánh giá thấp về bản thân và thường bị trầm cảm hoặc có những hành vi chống đối xã hội do ảnh hưởng của những yếu tố đã đề cập ở trước, được xem là những biến chứng của bệnh. Ở hầu hết các trường hợp, những triệu chứng này bắt đầu từ khi còn nhỏ và ngày càng phát triển nặng hơn. Tuy nhiên,đánh giá thấp về mình, khó khăn trong việc học tập và trong mối tương quan với người khác có thể phát sinh sau này. Một số học sinh đã có những hành vi chống đối xã hội.

 

5. Có khoảng 15-20% người kéo dài triệu chứng này đến giai đoạn trưởng thành. Ở một số trường hợp, bệnh quá hiếu động sẽ giảm bớt nhưng hành vi bốc đồng vẫn kéo dài. Những người mắc bệnh này thường gây tai nạn giao thông bởi vì tính quá bốc đồng. Họ chuyển nhà hoặc chuyển việc liên tục. Ở một số trường hợp, họ thường phát sinh những hành vi chống đối xã hội, nghiện ngập hoặc nghiện ma túy.

 

Nguyên nhân, điều kiện và sinh lý bệnh

 

Cho đến nay, nguyên nhân gây bệnh ADHD vẫn chưa tìm ra nhưng người ta đã đưa ra một số giả định sau.

 

1. Yếu tố di truyền. Qua một số nghiên cứu thực hiện trên các cặp song sinh và anh chị em ruột, các nhà nghiên cứu cho biết yếu tố di truyền là nguyên nhân gây bênh ADHD.

 

2. Yếu tố sinh lý thần kinh. Yếu tố sinh lý thần kinh dựa trên những đặc điểm sau

A. Biến chứng trước và sau khi sinh

Trước đây nghiên cứu cho thấy biến chứng trước và sau khi sinh cũng ảnh hưởng đến căn bệnh. Một nghiên cứu khác cũng cho biết trọng lượng của bé khi mới sinh là yếu tố quan trọng hơn. Một nghiên cứu khác cũng cho biết nếu mẹ bé uống rượu trong thời gian mang thai, đứa trẻ sẽ có nguy cơ mắc bệnh ADHD rất cao.

 

B. Não trạng có vấn đề

Trường hợp bệnh ADHD xảy ra ở giai đoạn chập chững đi, bệnh phát sinh vì não trạng có vấn đề. ADHD xảy ra song song với các bệnh như chấn thương não, viêm não, động kinh, liệt não. Một vài nghiên cức cũng cho biết bệnh ADHD có thể dò bởi điện não đồ (EEG).

 

C. Tác nhân độc hại

Như đã trình bày ở trên bệnh ADHD có thể phát sinh bởi những tác nhân độc hại ở thời điểm trước và sau khi sinh, chẳng hạn tiếp xúc trực tiếp với tác nhân có hại như chì. Nếu mẹ bé uống nhiều rượu trong thời gian mang thai, trẻ sinh ra sẽ nghiện ngập, và bệnh quá hiếu động cũng sẽ phát sinh cùng lúc. Một số nghiên cứu cũng cho thấy những chất nhuộm và chất có mùi thơm được dùng để bỏ vào thực phẩm cũng có thể làm nảy sinh tính hiếu động và làm trẻ gặp nhiều khó khăn trong việc học tập.

 

D. Liên quan với những căn bệnh khác

Bệnh ADHD có liên quan đến những căn bệnh khác. Một nghiên cứu cho thấy suy dinh dưỡng ở trẻ em cũng là nguyên nhân gây bệnh ADHD. Đặc biệt, trẻ em bị suy dinh dưỡng nặng ở năm đầu sau khi sinh sẽ có khả năng mắc bệnh ADHD rất cao.

 

E. Giải phẩu thần kinh

Nếu triệu chứng ADHD xuất hiện bởi một số vấn đề xảy ra ở não, câu hỏi sẽ là phần nào của não sẽ là điểm chính yếu để các chuyên gia có thể kiểm tra. Người ta gợi ý một vài khu vực, nhưng nhiều người đề nghị thùy trán.

 

3. Tương tác với những yếu tố khác

Người ta nói rằng bệnh ADHD có thể phát sinh bởi nhiều nguyên nhân khác nhau, chính vì thế mà bệnh không thể giải thích bởi một nguyên nhân đơn thuần. Trẻ em mắc bệnh di truyền có thể bị stress về mặt tâm lý xã hội và một vài nghiên cứu khác cũng cho thấy bệnh ADHD có thể phát sinh do bị stress nặng về mặt tâm lý xã hội nặng mà không mắc bệnh di truyền. Điều này có nghĩa là sự tương tác giữa những yếu tố sinh học và những yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến bệnh ADHD.

 

Chẩn đoán

 

Việc chẩn đoán dựa vào những tiêu chuẩn sau đây. Có thể bệnh nhân và người thân không nhận ra những tiêu chuẩn này nhưng các chuyên gia sẽ nhận biết rất rõ. Dẫu sao các bạn có thể tham khảo thêm những tiêu chuẩn này. Việc chẩn đoán cũng không đủ để đối chiếu với những tiêu chuẩn này. Chính vì thế, tốt hơn bạn nên hỏi các chuyên gia thay vì bực tức nóng giận về căn bệnh của mình.

 

1. Nếu trẻ mắc từ 6 triệu chứng sau trở lên kéo dài ít nhất là 6 tháng, trẻ đã mắc bệnh thiếu tập trung.

 

Thiếu tập trung

A. Khó khăn trong việc tập trung chú ý vào những sự việc nhỏ hoặc thường vụng về trong bài tập, công việc và những hoạt động khác.

B. Thường không chú ý khi được giao nhiệm vụ hoặc trong các hoạt động vui chơi.

C. Không biết vâng lời.

D. Không làm theo sự hướng dẫn và không chịu làm bài tập, việc nhà hoặc trách nhiệm ở trường.

E. Khó khăn trong việc tổ chức công việc và hoạt động.

F. Thường lẩn tránh, không thích hoặc miễn cưỡng tham gia vào công việc chung đòi hỏi nhiều suy nghĩ.

G. Thường đánh mất những vật dụng cần thiết để làm bài (ví dụ, đồ chơi, bài tập về nhà, bút chì, sách vở hoặc vật dụng).

H. Thường dễ bị phân tâm bởi những yếu tố bên ngoài.

I. Thường sao lãng trong những hoạt động thường ngày.

 

2. Nếu bạn mắc từ 6 triệu chứng sau trở lên kéo dài ít nhất là 6 tháng, bạn đã mắc bệnh quá hiếu động – bốc đồng.

Quá hiếu động

A. Luôn động đậy chân tay không chịu ngồi yên trên nghế. 

B. Thường đi loanh quanh lớp học hoặc không chịu ngồi một chỗ.

C. Thường chạy lăng xăng, hoặc leo trèo khi không được phép (Đối với thanh thiếu niên hoặc người lớn, điều này có vẻ ít hơn).

D. Khó hòa nhập với nhóm bạn trong các trò chơi hoặc tham gia các trò chơi một cách trầm lặng.

E. Lúc nào cũng hối hả, bận rộn hoặc thường làm việc “nhanh như máy”.

F. Nói nhiều.

 

Bốc đồng

G. Thường trả lời cắt ngang khi chưa nghe hết câu hỏi.

H. Thiếu kiên nhẫn đợi đến phiên mình.

I. Thường xen vào hoặc cắt ngang câu chuyện người khác (ví dụ, hay xía vào những cuộc trò chuyện hoặc những cuộc chơi).

 

Một vài chẩn đoán khác

 

Một vài triệu chứng sau đây cần được phân biệt với bệnh thiếu tập trung – quá hiếu động

 

1. Quá hiếu động cũng bị ảnh hưởng bởi tuổi tác

Quá hiếu động thường được thể hiện ở một độ tuổi nào đó trong quá trình phát triển. Khi trẻ bắt đầu chập chững đi, phạm vi của trẻ được nới rộng và trẻ có thể biểu hiện triệu chứng hiếu động tạm thời nhưng không phải là trẻ đã mắc bệnh ADHD. Chúng ta chỉ dựa vào tiêu chuẩn chẩn đoán nêu trên mới có thể xác minh trẻ đã mắc bệnh.

 

2. Khó khăn trong việc học

Gặp trở ngại trong việc học là triệu chứng thường đi đôi với bệnh ADHD. Khi trường học trở thành một nơi chán ngán, vì đây là một môi trường không thích hợp hoặc trẻ cảm thấy việc học trở nên quá khó khăn vì trẻ không thể tập trung. Bệnh thiếu tập trung hoặc quá hiếu động thường đi đôi với trở ngại này.

 

3. Khó khăn trong hành vi ứng xử

Khó khăn trong hành vi ứng xử có thể trở thành một triệu chứng của  bệnh thiếu tập trung bởi vì trẻ mất đi sự vui thú trong việc học. Tuy nhiên, thiếu tập trung không có nghĩa là có hành vi trộm cắp và bỏ nhà ra đi.

 

4. Bệnh trầm cảm

Bệnh trầm cảm có khả năng gây ra thiếu tập trung vì yếu tố nhận thức giảm, chính vì thế bạn cần phân biệt rõ điều này. Thông thường, thiếu tập trung thường xảy ra khi trẻ còn nhỏ và triệu chứng trầm cảm không kéo dài lâu.

 

5. Bệnh hưng cảm

Hưng cảm cũng có nét đặc trưng tương tự như bệnh thiếu tập trung. Đặc điểm chung của bệnh này là quá hiếu động và thiếu tập trung. Vì bệnh hưng cảm thường phổ biến và biểu lộ rất rõ trong một thời điểm nhất định và bạn có thể phân biệt triệu chứng nhưng đối với bệnh thiếu tâp trung, triệu chứng sẽ kéo dài hơn.

 

6. Lo lắng

Lo lắng làm bạn thiếu tập trung. Tuy nhiên, triệu chứng lo lắng không biểu hiện khi bạn mắc bệnh thiếu tập trung.

 

Tiến trình phát triển và tiên lượng bệnh

 

Cho đến thập niên 70, bệnh ADHD được cho là một căn bệnh phát sinh trong giai đoạn thơ ấu nhưng gần đây nghiên cứu cho thấy bệnh có thể kéo dài cho đến tuổi thanh thiếu niên và trưởng thành.

 

1. Ở tuổi thanh thiếu niên

Sự bốc đồng và thiếu tập trung giảm ở một gốc độ nào đó nhưng mật độ tăng hơn so với bình thường. Các bạn trẻ thường đánh giá thấp về mình, giảm khả năng học hỏi và có hành vi chống đối xã hội.

 

2. Ở người lớn

Một số người có thể phát sinh ra những hành vi chống đối xã hội, lâm vào con đường nghiện ngập và ma túy.

 

Điều trị

 

Những biện pháp điều trị thường được áp dụng đó là: điều trị bằng môi trường xung quanh, điều trị bằng giáo dục, điều trị bằng thuốc, điều trị bằng hành vi ứng xử và điều trị bằng tâm lý.

 

1. Điều trị bằng môi trường xung quanh

Vì trẻ em mắc bệnh ADHD thường rất nhạy cảm với yếu tố bên ngoài chính vì thế trẻ cần có một nơi thanh bình. Điều quan trọng là bạn nên tạo cho trẻ có một nơi yên tĩnh, và chọn màu sắc cũng như đồ dùng trong phòng thật đơn giản. Nếu trẻ lấy nhiều món đồ chơi một lúc, trẻ sẽ không thể chơi một cách hẳn hoi. Tốt nhất là bạn nên cho trẻ chơi một hoặc hai món đồ cùng lúc. Bạn nên để đồ chơi trong tủ để trẻ không nhìn thấy. Một khi trẻ đã quen thuộc với các món đồ chơi, bạn có thể cho trẻ chọn món đồ chơi trẻ thích. Việc này cũng áp dụng trong việc kết bạn, hãy để trẻ chơi với 1 hoặc 2 người bạn cho quen sau đó hãy để trẻ chơi trong một nhóm đông. Trẻ không kiên nhẫn đợi đến phiên mình và thích cô lập bởi vì trẻ thường có cá tính bốc đồng, chính vì thế trẻ cần được giám sát chặt chẽ để tránh gây ra những phiền toái.

 

2. Điều trị bằng giáo dục

Vì trẻ mắc bệnh ADHD phản ứng lại tất cả những yếu tố bên ngoài, bạn cũng  nên tận dụng triệt để ngành giáo dục. Tốt nhất là nên sắp xếp một lớp học vài học sinh để giáo viên có thể kiểm soát từng em với những hoàn cảnh khác nhau. Trẻ em mắc bệnh ADHD nên ngồi ở các hàng nghế đầu để có thể kiểm soát hành vi gây rối mất trật tự. Trong giai đoạn đầu, trẻ có thể ngồi những hàng nghế đầu, nhưng dần dần, trẻ có thể ngồi xa hơn. Giáo viên cần phải chuẩn bị bài giảng và giáo trình chu đáo để lớp học đạt hiệu quả cao.

 

3. Điều trị bằng thuốc

 Những chất kích thích hệ thần kinh trung ương thường được nhiều người sử dụng. Methylphenidate, Pemoline and D-Amphetamine là những loại thuốc đem lại hiệu quả cao mà không để lại nhiều tác dụng phụ. Những loại thuốc này cần phải có sự chỉ dẫn của chuyên gia.

 

4. Điều trị bằng hành vi ứng xử

Liệt kê những hành vi của trẻ và nói chuyện với trẻ về những hành vi này là bước đầu tiên. Bạn nên khen trẻ khi trẻ làm điều tốt và sửa phạt khi trẻ làm điều sai. Đây cũng là phần chủ chốt của loại hình này.

 

5. Điều trị bằng tâm lý

Bệnh ADHD không phát sinh bởi các yếu tố tâm lý nhưng phát sinh do nỗi lo lắng hoặc trầm cảm vì trẻ thích cô lập với các thành viên trong nhóm. Chính vì thế phương pháp điều trị bằng tâm lý sẽ giúp trẻ cải thiện được tình trạng này.

 

6. Tư vấn cho các bậc phụ huynh

Một mặt, bệnh ADHD không dựa vào mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Tuy nhiên, hành vi ứng xử của trẻ sẽ ảnh hưởng không tốt đến mối tương quan này. Tư vấn sẽ giúp cho các bậc phụ huynh biết cách nuôi dạy con em. Chắc chắn chúng ta không thể chữa lành bệnh ngay lập tức, nhưng việc giáo dục cũng như những hình thức khen thưởng và sửa phạt là những loại hình được nhấn mạnh.

 

Phòng ngừa

 

Không nên uống rượu trong thời gian mang thai. Không nên tiếp xúc với những chất độc hại như chì. Không nên để cho trẻ bị chấn thương ở đầu hoặc viêm não.

 

Hãy đưa trẻ đi khám trong những trường hợp sau

 

- Lang thang một mình trong trường mẫu giáo hoặc phá rối trật tự trong lớp.

- Luôn luôn gây lộn với các bạn cùng trang lứa.

- Bỏ chỗ ngồi để đi lang thang trong lớp học.

- Đi lang thang trong giờ ăn, luôn gây rối trật tự, không biết vâng lời và việc la mắng không có tác dụng.

- thường xuyên xía vào chuyện của người lớn.

- Không bao giờ ngồi yên được 10 phút.

- Cho dù có bị sửa phạt, trẻ vẫn tiếp tục gây rối.

Leave a comment
Name *
Password *
Mail(Will not published)
Website
Comment *
Sắc đẹp & Phong cáchUng thư và Phòng ngừaLối sống lành mạnhSức khỏe tinh thần và stressGiới tính Nam/NữChủ đề nóng bỏng
ⓒ2007 HIDOC, Inc. All rights reserved. HIDOC does not provide medical advice, diagnosis or treatment. See additional information.