Search Contact Us Bookmark this page Admin
Sắc đẹp & Phong cáchUng thư và Phòng ngừaLối sống lành mạnhSức khỏe tinh thần và stressGiới tính Nam/NữChủ đề nóng bỏng
SiteMaps 탐색 건너뛰기 링크Hidoc Home > Sức khỏe tinh thần và stress > Glossary
Sức khỏe tinh thần và stress : Glossary
Rối loạn Stress hậu chấn thương
[2007-09-18 06:51] (2,468)

Đặc điểm chung 

 

Rối loạn Stress hậu chấn thương (PTSD) có thể xảy ra cho bất kỳ ai đã từng gặp tai nạn. Thuật ngữ này dùng cho những người đã từng có trải qua kinh nghiệm chiến tranh, tai nạn giao thông, bạo lực, bị hãm hiếp, lũ lụt hoặc một số khủng hoảng khác đe dọa tính mạng của họ, sau đó, họ luôn bị ám ảnh, suy nghĩ và nằm mơ về những thảm họa đó.  Những nguời này luôn lẩn tránh những điều có thể gây ra tai nạn và họ luôn ở trạng thái căng thẳng, cảnh giác. Nguyên nhân chính của rối loạn Stress hậu chấn thương là Stress cũng như môi trường xã hội và tổn thương sinh học và nhân cách trong thời gian bị Stress. Về phương diện lâm sàng, bệnh nhân luôn luôn hồi tưởng lại hoặc có những cơn ác mộng và hình dung lại tai họa đau thương. Họ cố gắng tránh dính líu đến những điều làm họ gợi nhớ lại thảm họa xưa. Thêm vào đó, bệnh nhân còn biểu hiện một số triệu chứng như trầm cảm, thiếu tự tin, thiếu tập trung, mất hứng thú, phiền muộn và mất ngủ. Chúng tôi khuyên bệnh nhân nên chọn một hình thức điều trị thích hợp và đi tư vấn tâm lý nếu triệu chứng còn nhẹ. Tuy nhiên, nếu triệu chứng quá nặng, bệnh nhân cần phải nhập viện. Người ta dùng nhiều phương pháp để điều trị căn bệnh này, song song với hành vi-nhận thức trị liệu.

 

Định nghĩa

 

Rối loạn Stress hậu chấn thương có thể xảy ra cho bất kỳ người nào đã từng bị Stress về tình cảm sau một thảm họa. Ví dụ, bị sốc do tai nạn (chiến tranh, xe cộ, tàu lửa, máy bay), hoặc những kinh nghiệm đe dọa đến tính mạng (bạo lực, hãm hiếp, khủng bố, xung đột) hoặc thảm họa thiên nhiên (lũ lụt, bão, động đất, phun núi lửa) có thể gây ra triệu chứng này.

- Thuật ngữ rối loạn Stress hậu chấn thương được dùng lần đầu tiên bởi Dacosta trong suốt cuộc nội chiến ở Mỹ.

Thuật ngữ này cũng được dùng để mô tả một số thuật ngữ đã có trước chẳng hạn như “trái tim người lính” (một số triệu chứng tim thường thấy ở lính trong thời gian chiến tranh), “rối loạn thần kinh” (rối loạn gây ra do vết thương thời thơ ấu) và “sốc đạn” (sốc do đạn. Thuật ngữ này được dùng lần đầu tiên ở thế chiến thứ I). Gần đây, việc khám phá ra một số rối loạn ở các binh lính tham gia trong cuộc chiến tranh Việt Nam đã giúp người ta hiểu thêm về khái niệm rối loạn Stress hậu chấn thương. Hội chứng chiến tranh vùng vịnh phát sinh những triệu chứng như mệt mỏi, khó thở, nhức đầu, đau cơ bắp, đau khớp, mất ngủ, thiếu tập trung và mất trí nhớ. Ở Hàn Quốc, những nạn nhân sống sót ở cửa hàng bách hóa Sam Poong đều biểu hiện triệu chứng này.

 

Triệu chứng

 

Triệu chứng chính của căn bệnh này là bệnh nhân thường hồi tưởng lại chẳng hạn như nhớ lại hoặc mơ thấy ác mộng về tai họa nguy hiểm đến tính mạng. Bệnh nhân có khuynh hướng lẩn tránh tất cả mọi điều làm họ nhớ lại kinh nghiệm đau thương hoặc biểu lộ một gương mặt lạnh nhạt khi nói về sự thảm họa hoặc thậm chí luôn luôn nhớ lại thảm họa đau thương. Thêm vào đó, bệnh nhân còn biểu hiện một vài dấu hiệu như trầm cảm, thiếu tự tin, thiếu tập trung trong cuộc sống hằng ngày, mất hứng thú, thờ ơ trong cuộc sống xã giao, phiền muộn và mất ngủ. Thông thường, chứng bệnh này đi kèm với một số triệu chứng thần kinh cấp tính gây ra do thiếu tự tin, mất nhân cách, hoặc hoảng sợ. Ảo giác và ảo tưởng cũng có thể phát sinh và bệnh nhân mất khả năng tập trung và kém trí nhớ. Nếu có một số người khác cũng có mặct trong thảm họa, bệnh nhân sẽ cảm thấy có lỗi, tự đày đọa mình hoặc xấu hổ. Thiếu tự tin và trầm cảm có khuynh hướng phát triển nặng hơn và bệnh nhân có biểu hiện một số hành động bộc phát. Bệnh nhân dễ dàng lâm vào con đường ma túy và nghiện ngập.

 

Nguyên nhân, điều kiện và sinh ký bệnh

 

Điều quan trọng nhất là làm thế nào để bệnh nhân hiểu được căn bệnh của mình. Nguyên nhân chính dẫn đến rối loạn này là do Stress và môi trường xã hội, tính cách và sinh học của bệnh nhân trong thời gian gặp tai họa. Người ta tin rằng triệu chứng của bệnh nhân sẽ nặng hơn khi Stress càng nhiều. Tuy nhiên, báo cáo gần đây cho biết sự chấp thuận của bệnh nhân còn quan trọng hơn Stress. Nói cách khác, người ta nhấn mạnh đến phản ứng hoặc sự quan tâm của bệnh nhân. Mặt khác, những người sống sót sau thảm họa có thể giúp bệnh nhân bằng cách cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm. Tuy nhiên, bệnh nhân thường cảm thấy có lỗi khi họ sống sót một mình và gặp nhiều khó khăn trong việc điều trị. Nếu bệnh nhân gặp Stress khi còn nhỏ tuổi, bệnh nhân sẽ không biết cách đương đầu với tình huống và gặp nhiều trở ngại trong việc phát huy cảm xúc.

 

Thuyết phân tích tâm lý cho biết Stress hoặc kinh nghiệm đau thương ở trẻ em đem lại những xung đột tiềm thức chưa được giải quyết. Bệnh nhân cũng có một cuộc sống đầy đủ về tài chính hoặc bị thương hại và nhận được nhiều phúc lợi… những điều này có thể kéo dài triệu chứng. Thuyết nhận thức cho biết rối loạn này nảy sinh do quá trình thông tin gặp sự cố, quá trình thông tin này phụ trách về chức năng ghi nhớ và lãng quên. Kinh nghiệm đau thương làm chức năng xử lý và diễn giải thông tin ngừng hoạt động. Thuyết hành vi cho biết cú sốc tâm lý và những điều tạo nên cú sốc này (người hoặc vật) hình thành từng cặp và triệu chứng xuất hiện khi bệnh nhân cố gắng lẩn tránh những vật đó.

 

Chẩn đoán

 

Nét đặc trưng của rối loạn tâm lý phát sinh sau một tai họa nguy hiểm đến tính mạng hoặc Stress. Để có thể chẩn đoán ra căn bệnh, bệnh nhân biểu hiện triệu chứng như hồi tưởng lại, lẩn tránh hoặc phản ứng nhiều khoảng hơn 1 tháng.

 

Tiến trình phát triển và tiên lượng bệnh

 

Triệu chứng bắt đầu biểu hiện sau kinh nghiệm đau thương và người ta gọi những triệu chứng này bằng những thuật ngữ khác nhau từ 1 tuần-30 năm. Có nhiều triệu chứng nhưng những triệu chứng này nặng hơn khi bệnh nhân bị Stress. Có khoảng 30% bệnh nhân bình phục, 40% bệnh nhân có triệu chứng nhẹ và có khoảng 10% bệnh nhân không có triển vọng, thậm chí triệu chứng càng ngày càng nặng dần. Để tiên lượng khả quan, bệnh nhân cần phải một lòng quyết tâm muốn bình phục, nhận được sự hỗ trợ của xã hội, không có triệu chứng rối loạn tâm lý/nội tâm trong một khoảng thời gian ngắn (khoảng 6 tháng). Ngược lại, tiên lượng sẽ xấu nếu bệnh nhân còn quá trẻ hoặc quá lớn tuổi, nếu như họ có tiền sử rối loạn tâm lý trước đây.

 

Điều trị

 

Việc điều trị chứng rối loạn Stress hậu chấn thương sẽ rất dễ dàng nếu căn bệnh được phát hiện khi nó vẫn còn trong giai đoạn đầu. Khi triệu chứng vẫn còn nhẹ ở những giai đoạn đầu, bạn nên chọn một biện pháp điều trị thích hợp và có thể điều trị tâm lý ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu triệu chứng đã quá nặng, bệnh nhân nên nhập viện để tiếp tục điều trị tâm lý và phục hồi để họ có thể trở về với đời sống cũ.

 

Dược phẩm trị liệu

Chúng tôi đề nghị bạn nên uống thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống Serotonin. Nếu bệnh nhân biểu hiện một số triệu chứng như luông luôn gợi nhớ lại thảm họa hoặc thiếu tự tin, họ có thể được xếp vào nhóm điều trị Benzodiazepine. Nếu bệnh nhân bị mất ngủ, điều quan trọng là bạn nên để họ ngủ, điều này có nghĩa là cho họ uống thuốc gây ngủ.

 

Tâm lý-xã hội trị liệu

Chúng tôi khuyên các bạn nên áp dụng phương pháp điều trị ngắn hạn cho từng cá nhân. Những buổi điều trị này cung cấp kiến thức, tìm ra cách giải quyết tốt hơn, làm thế nào có thể đối phó với sự việc xảy ra và nỗi ám ảnh cứ lập đi lập lại. Phương thức này giúp bệnh nhân từ chối tin vào thảm họa đồng thời giúp bệnh nhân tự khẳng định lại mình và làm họ thư giãn. Tùy vào từng người, bệnh nhân có thể gợi nhớ lại chi tiết thảm họa. Hình thức điều trị này giúp bệnh nhân phân biệt giữa ký ức buồn đau và cảm xúc, đồng thời giúp bệnh nhân lập kế hoạch cho tương lai. Điều trị theo nhóm và gia đình cũng rất có hiệu quả. Bạn cũng có thể áp dụng hành vi- nhận thức trị liệu hoặc thôi miên.

 

Tham khảo ý kiến bác sĩ trong những trường hợp sau

 

Rối loạn Stress hậu chấn thương là một dạng của rối loạn gây ra do quá Stress.

 

Tham khảo ý kiến của chuyên viên tâm lý trong những trường hợp sau:

- Nếu bạn gặp tai nạn xe hơi, tai nạn công trình, thảm họa thiên nhiên hoặc khủng bố.

- Nếu bạn luôn cảm thấy ngạc nhiên hoặc gợi nhớ lại kinh nghiệm sợ hãi, bất kể kết quả của những tai nạn này ra sao, nặng hay nhẹ.

- Nếu bạn thường xuyên cảnh giác và cảm thấy khó ngủ

- Nếu bạn cảm thấy sợ tai nạn tương tự có thể xảy ra (Ví dụ, lái xe, đi máy bay) và có khuynh hướng tránh đi những phương tiện này.

Sắc đẹp & Phong cáchUng thư và Phòng ngừaLối sống lành mạnhSức khỏe tinh thần và stressGiới tính Nam/NữChủ đề nóng bỏng
ⓒ2007 HIDOC, Inc. All rights reserved. HIDOC does not provide medical advice, diagnosis or treatment. See additional information.